Người nung kế hoạch cứu gốm Thổ Hà


1.     Tổng quan làng gốm Thổ Hà

Từ xưa đến nay tên tuổi cũng như thương hiệu gốm Thổ Hà vốn quen thuộc với rất nhiều người. Tuy nhiên, trong mấy chục năm gần đây, truyền thống làm gốm của người dân nơi đây đã bị mai một. Làng gốm Thổ Hà bây giờ không còn là ngôi làng thuần gốm như ngày xưa, số lò gốm còn giữ lửa là vô cùng ít ỏi. Thay vào đó là sự nổi lên của những nghề phụ khác: làm nông, làm bánh đa nem,… Chính vì thế, số người còn lưu giữ được kĩ thuật làm gốm là không nhiều. Qua tìm hiểu, chúng tôi tiếp xúc và trao đổi với một trong số rất ít những người như thế: nghệ nhân Trịnh Đắc Tân.

2.     Kế hoạch cụ thể để phục hồi và phát triển làng gốm Thổ Hà

Trong cuộc nói chuyện, có một câu nói được ông Tân nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần: “nếu bây giờ không phục hồi lại nghề gốm thì sẽ quá muộn”. Chính vì thế, ông Tân đã sớm lập nên một kế hoạch cụ thể để khôi phục lại nghề gốm Thổ Hà.

Về mặt bằng: Đây là nút thắt trong kế hoạch mà ông Tân đưa ra. Trước đây, hợp tác xã gốm Thổ Hà được đặt trong quần thể khu vực đình, chùa của làng. Tuy nhiên gần đây, khu vực này đã được chính quyền địa phương quy hoạch để xây dựng trường mầm non. Cũng chính vì thế mà hiện tại, dự án vẫn trong quá trình tìm kiếm mặt bằng. Theo ông Tân, đây vẫn là địa điểm thích hợp nhất để khởi dựng lại làng gốm.

Tuy nhiên, ông Tân cũng cho biết có hai phương án dự phòng trong trường hợp không thể xin chính quyền xây dựng lại lò gốm tại địa điểm cũ.

Phương án thứ nhất: dự án sẽ được chuyển đến khu vực cách làng gốm Thổ Hà 4km, thuộc xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.

Phương án thứ hai: dự án sẽ được chuyển đến vùng đất cha ông của ông Trịnh Đắc Tân cách đó 14km.

Ông Tân nhấn mạnh trong trường hợp một trong hai phương án dự phòng trên được thực thi thì Thổ Hà vẫn giữ vị trí là trung tâm của dự án.

Về nguồn nguyên liệu: được ông Tân xác định đó là mỏ đất sét sông Cầu. Hiện tại, chính quyền và các cơ quan chức năng đang tiến hành xác định trữ lượng của mỏ. Theo ông Tân, đây là mỏ đất sét rất có tiềm năng cho kế hoạch tái thiết làng gốm của ông.

Về huy động vốn: theo ông Tân, nếu như dự án có thể tiến hành ở địa điểm cũ thì sẽ chỉ cần huy động nguồn vốn là vài trăm triệu. Tuy nhiên, nếu xây dựng dự án ở những địa điểm khác thì sẽ cần một số lượng vốn lớn hơn. Hiện tại vẫn chưa con số cụ thể cho vấn đề này, nhưng ông Tân chia sẻ đây hoàn toàn không phải là vấn đề đáng lo ngại, bởi hiện tại đã có rất nhiều tổ chức cũng như cá nhân liên hệ và sẵn sàng đầu tư cho dự án.

Hình thành một quan hệ sản xuất mới:

Có thể thấy một trong những nguyên nhân khiến cho làng gốm Thổ Hà bị mai một đó chính là việc hình thành một cơ chế quản lí bao cấp “cha chung không ai khóc”. Trong một thời gian dài, Thổ Hà tập trung sản xuất một cách ồ ạt những sản phẩm “rẻ tiền”, kém chất lượng, không đảm bảo mỹ quan và thị hiếu của của khách hàng; song bên cạnh đó lại thiếu những mặt hàng có chất lượng, đẹp và quý,… Ông Tân chỉ rõ hệ quả của quá trình sản xuất này đó là sản phẩm gốm Thổ Hà “vừa thừa lại vừa thiếu” so với nhu cầu của thị trường.

Trên cơ sở nhận định đó, ông Tân đưa ra ý tưởng cải tổ hợp tác xã gốm Thổ Hà theo hướng hình thành một hợp tác xã tự nguyện kiểu mới và tinh gọn.

Ông Tân đưa ra một nhận thức mới đối với vấn đề này đó là: phục hồi gốm ở Thổ Hà hoàn toàn có thể thành công ở quy mô hộ gia đình. Theo ông, ở quy mô nhỏ sẽ tạo được những bước đột phá quan trọng trong sản xuất gốm, đặc biệt là khả năng kích thích sự sáng tạo của mỗi cá nhân trong từng sản phẩm của chính mình.

Về kĩ thuật: là một người có hàng chục năm nghiên cứu và trong nghề gốm, ông Tân nắm trong tay những kĩ năng, kĩ xảo về gốm sành. Ông tin tưởng vào kĩ thuật là những sáng tạo trong quá trình làm gốm của mình. Để có thể phổ quát kĩ thuật này, hiện ông đang nung nấu ý tưởng viết một cuốn sách về gốm và kĩ thuật làm gốm Thổ Hà.

Về thị trường:

Ông Tân tính toán với mỗi sản phẩm gốm gia dụng của Thổ Hà có giá từ 2 đến 2.5 triệu đồng, trong điều kiện trình độ thành thục là 50% thì doanh số đạt được khoảng 1 tỷ. Con số này cũng chỉ mới đáp ứng 1% nhu cầu của thị trường trong nước. Ông Tân cho biết, hiện có rất nhiều đơn đặt hàng với số lượng lớn, có những đơn hàng lên đến hàng tỷ đồng, tuy nhiên trong điều kiện hiện tại ông vẫn không dám nhận bởi nằm ngoài khả năng cung ứng.

Rõ ràng thị trường là rất tiềm năng đối với sản phẩm gốm Thổ Hà.

Trong thời điểm chưa thực hiện được dự án của mình, ông Tân vẫn luôn cố gắng giữ lửa cho lò gốm của mình, dạy con ông làm gốm. Hiện tại, người con đầu của ông đã nắm được những kĩ thuật làm gốm của ông và cho ra lò thành công những mẻ gốm của riêng mình.

Có thể thấy, để dự án này được triển khai trong thực tế thì vẫn cần một khoảng thời gian khá dài. Tuy nhiên, điều mà chúng ta lạc quan đó là vẫn còn có những con người giàu tâm huyết và có khả năng khôi phục lại làng nghề gốm truyền thống Thổ Hà.

Nguyễn Tâm

Về HàJung
u n t i l w h e n e v e r

One Response to Người nung kế hoạch cứu gốm Thổ Hà

  1. Thu Hồng nói:

    đề tài hay lắm! ^^

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: