Thổ Hà : nỗi buồn mưu sinh và giữ gìn truyền thống


Nên chăng việc động viên những người dân Thổ Hà giữ lại truyền thống lâu đời, hay có lẽ cần giúp cho họ thoát khỏi nỗi vất vả mỗi ngày bằng những nghề nghiệp mới ?

 

Gốm Thổ Hà : tiếc nuối cho một thời hoàng kim

Làng Thổ Hà xưa kia vốn là làng nghề truyền thống làm gốm. Sản phẩm gốm Thổ Hà nổi tiếng bởi nó có những đặc điểm rất riêng, các sản phẩm đều không có lớp men phủ, mà chủ yếu là men mộc tự nhiên, màu nâu cánh gián, bóng nhoáng, men mộc chảy ra từ nhựa đất trong quá trình nung, gốm Thổ Hà nung ở nhiệt độ cao thành sành, gõ vào kêu coong coong như thép, mảnh gốm cạo sắc như dao…

Vào những năm 40, khi gốm còn được sử dụng rộng rãi, danh tiếng gốm Thổ Hà lan truyền đi khắp mọi miền, sánh ngang với gốm Bát Tràng, Phù Lãng… Nhưng từ những năm 1980, nghề làm gốm ở Thổ Hà hầu như không còn nữa, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, thu nhập không ổn định, kinh tế thị trường khó khăn, làng còn phải đối mặt với sự cạnh tranh từ nhiều làng nghề làm gốm nổi tiếng khác. Từ đó, dân làng hầu hết chuyển sang làm mỳ gạo và nấu rượu. Song trong thời gian đầu việc nấu rượu và buôn bán đều bị cấm, nên nhiều công nhân ở xí nghiệp đã bỏ về làng buôn bán. Đến năm 1988, khi nhựa trở nên thông dụng hơn, gốm không còn được ưa chuộng nhiều như trước, thì việc tiêu thụ gốm bỗng trở nên ế ẩm, Thổ Hà dần chuyển hẳn sang làm mỳ gạo và bánh đa nem. Đến Thổ Hà ngày nay, du khách chỉ có thể nhận thấy diện mạo của một làng gốm cổ trước kia qua rất nhiều nền móng, phế tích của các lò nung cùng những phế liệu, mảnh vỡ của các sản phẩm gốm xung quanh làng.

 

Vất vả nỗi mưu sinh

Nghề làm bánh đa nem hiện nay đã trở nên phổ biến tại làng Thổ Hà. Khi nhắc đến Thổ Hà, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới những tấm bánh đa vừng giòn thơm mùi dừa, những dãy phên tre phơi bánh đa nem xếp dọc theo từng con ngõ nhỏ, hay đơn giản là nét tiếc nuối thoáng qua khi nhắc đến nghề gốm xưa kia. Chị Loan, người phụ nữ sinh ra và lớn lên vào đúng giai đoạn bắt đầu phát triển của nghề làm bánh đa, đã chia sẻ với chúng tôi những cực nhọc mà theo chị là đã trở thành thói quen của mỗi người dân: “Làm bánh đa nem thật sự rất vất vả, ngày nào cũng phải dậy sớm để nhóm lò, tráng bánh. Lúc đầu tráng bánh đa đều là làm bằng tay nên vừa mệt mà vừa không được nhiều, nhưng giờ thì có máy móc cả rồi, công việc cũng trở nên nhẹ nhàng hơn. Đem bánh ra phơi còn phải chú ý những khi trời mưa để nhanh chóng cất vào, trời nắng quá cũng sợ bánh vỡ mà hỏng hết. Lúc phơi bánh là làm việc gì cũng không được yên, cứ canh cánh lo hỏng bánh thôi.”

 

Những dãy phên tre phơi bánh đa nem xếp dọc lối đi

Điều đáng nói là công việc làm bánh đa nem vất vả là thế nhưng vẫn chưa thể đem lại sự bảo đảm về kinh tế cho người dân nơi này. Đối với nhiều gia đình, ước mong lớn nhất của họ là con cái mình sẽ không phải nối nghiệp cha ông làm cái nghề đầu tắt mặt tối quanh năm này nữa. Họ dành dụm, tiết kiệm từng đồng mồ hôi nước mắt để thế hệ tương lai được học hành đầy đủ, giỏi giang, được lập nghiệp nơi thành phố. Phải chăng đây cũng là ước nguyện của nhiều người dân Thổ Hà khi nghề gốm chẳng đủ mưu sinh, nỗi lo cơm áo khiến họ chuyển sang một “nghề truyền thống” khác là làm bánh đa, những mong con cháu mình có thể phát triển mà an lành sinh sống ? Liệu nghề làm bánh đa nem có đến khi nào lại mất đi ? Và rồi người dân nơi đây sẽ tiếp tục làm gì để bớt được nỗi lo cơm áo gạo tiền ? Nên chăng việc động viên những người dân Thổ Hà giữ lại truyền thống lâu đời, hay có lẽ cần giúp cho họ thoát khỏi nỗi vất vả mỗi ngày bằng những nghề nghiệp mới ? Để duy trì truyền thống song đồng thời cũng đảm bảo cuộc sống ấm no hạnh phúc cho người dân, cần những chính sách rõ ràng, kịp thời và hợp lý của chính quyền địa phương, và cả những nỗ lực của mỗi người.

 

Hà My – Phạm Phương

Về HàJung
u n t i l w h e n e v e r

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: